İtme (pushover) analizi nedir, ne zaman kullanılır?
İtme analizi nedir? Kapasite eğrisi, modal kapasite diyagramı, performans noktası, tek ve çok modlu itme analizi ile zaman tanım alanında analizden farkları.
İtme analizi (pushover), binaya düşey yükler altında adım adım artan yatay yükler uygulayarak taşıyıcı sistemin doğrusal olmayan davranışını izleyen bir analiz yöntemidir. Mevcut binaların deprem performans değerlendirmesinde en sık kullanılan doğrusal olmayan yöntemdir.
Nasıl çalışır?
- Binanın doğrusal olmayan modeli kurulur: elemanların akma sonrası davranışı, malzemelerin gerilme-şekil değiştirme ilişkileri tanımlanır.
- Yatay yük, genellikle binanın hakim titreşim modu şekliyle orantılı olacak biçimde artırılarak uygulanır.
- Her adımda taban kesme kuvveti ve tepe yerdeğiştirmesi kaydedilir. Bu ilişki kapasite eğrisidir.
- Kapasite eğrisi spektral ivme-spektral yerdeğiştirme düzlemine (ADRS) dönüştürülerek modal kapasite diyagramı elde edilir ve deprem talebiyle karşılaştırılır.
- Kesişimden elde edilen performans noktasında elemanların plastik şekil değiştirmeleri okunur ve hasar sınırlarıyla karşılaştırılır.
Tek modlu ve çok modlu itme
Tek modlu itme, binanın davranışında birinci modun baskın olduğu düzenli binalar için uygundur. Yüksek, düzensiz veya burulma etkisi belirgin binalarda yüksek modların katkısı önemlidir; bu durumlarda çok modlu itme yöntemleri kullanılır. Yöntemin uygulanabilirlik koşulları yönetmelikte tanımlanmıştır.
Zaman tanım alanında analizden farkı
| İtme analizi | Zaman tanım alanında analiz | |
|---|---|---|
| Yükleme | Monoton artan yatay yük | Gerçek deprem kayıtları |
| Sonuç | Performans noktası (tahmini) | Her an için tam davranış |
| Hesap süresi | Kısa | Uzun (kayıt sayısı kadar analiz) |
| Kullanım | Çoğu mevcut bina | Karmaşık, önemli veya düzensiz binalar |
Zaman tanım alanında analiz en ayrıntılı sonucu verir, ancak kayıt seçimi, ölçekleme ve çok sayıda analiz gerektirir. Ayrıntılar için zaman tanım alanında analiz sayfamıza bakabilirsiniz.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Sonuçlar, doğrusal olmayan modelin kalitesine doğrudan bağlıdır. Etkin rijitlikler, plastik mafsal boyları ve malzeme modelleri dikkatle seçilmelidir.
- Kesme kırılması gibi gevrek göçme modları ayrıca kontrol edilmelidir.
- Sonuçların bağımsız bir programla karşılaştırılması güven artırır.
RENOVA ile itme analizi
RENOVA, tek ve çok modlu itme analizini OpenSees ile çözer, analizleri işlemci çekirdeklerine dağıtır ve kapasite eğrisi, ADRS performans noktası ile eleman hasar bölgelerini tek ekranda gösterir. Model SeismoBuild ve ANSYS’e aktarılarak karşılaştırma yapılabilir. Ayrıntılar: itme analizi çözümü.